Smog: een aantal definities
Een zwakke wind uit zuidoostelijke richting en veel zon: ideale omstandigheden voor het ontstaan van zomersmog in gebieden met veel verontreinigde lucht. De smogvorming bleek deze zomer echter mee te vallen; de wind blies de luchtverontreiniging weg.
SMOGDe term is een samenvoeging van de Engelse woorden smoke (rook) en fog (mist). Elk jaar kent gemiddeld tien dagen met matige smogvorming, vooral tijdens helder en windluw zomer- of winterweer. Een verandering van het weer betekent vaak ook het einde van smogvorming.
ZOMERSMOGZomersmog -of fotochemische verontreiniging- is niets anders dan een vorm van luchtvervuiling. De belangrijkste ingrediënten van smog -stikstofoxiden, fijnstof en koolwaterstoffen- zijn in veel gevallen afkomstig van industrie en verkeer. Meestal voert een zwakke oostelijke of zuidelijke wind deze schadelijke stoffen aan.
Onder invloed van veel zonlicht reageren de stikstofoxiden en de koolwaterstoffen met elkaar en ontstaat er ozon, een scheikundige verbinding van drie zuurstofatomen. De concentratie ozon is het hoogst van twaalf uur ’s middags tot acht uur ’s avonds. Het duurt namelijk enkele uren voordat de chemische reactie van stikstofoxiden met koolwaterstoffen op gang komt.
WINTERSMOGBij wintersmog speelt de vorming van ozon nauwelijks een rol, omdat de temperatuur daarvoor te laag is. In de winter vermengen vooral de stoffen zwaveldioxide en fijnstof met elkaar. Net als bij zomersmog zijn helder en windluw weer ideale omstandigheden voor het ontstaan ervan. De vuile lucht, vaak afkomstig uit Oost-Europa, blijft dan in Nederland hangen. Overigens komt wintersmog tegenwoordig minder vaak voor, omdat de lucht in Europa steeds schoner wordt.
OZONOzon is de meest risicovolle factor bij zomersmog. Elk ozonmolecuul bestaat uit drie zuurstofatomen. Het woord ozon -afkomstig van het Griekse werkwoord voor ruiken- duidt op de sterke geur van het gas. Over het algemeen is de concentratie ozon te laag om het gas te kunnen ruiken. Direct na een blikseminslag kan de geur zich echter wel opdringen.
SMOG EN GEZONDHEIDOzon op grote hoogte in de atmosfeer beschermt tegen te veel ultraviolet licht. Ozon onder in de atmosfeer is juist bedreigend voor de volksgezondheid en kan irritatie van ogen, neus en keel, luchtwegklachten, benauwdheid, hoest en hoofdpijn tot gevolg hebben. Deze effecten spelen vooral een rol bij mensen met hart- en vaatzieken en luchtwegklachten.
OZONLAAGDe vorming van ozon bij smogvorming levert geen positieve bijdrage aan het opvullen van het gat in de ozonlaag boven de Zuidpool. De ozon die relatief dicht bij het aardoppervlak is gevormd, wordt tijdens de tocht naar de ozonlaag, die zich op meer dan 15 kilometer hoogte boven het aardoppervlak bevindt, afgebroken. Bovendien spelen in de ozonlaag andere chemische processen, omdat de intensiteit van uv-licht daar veel hoger is.
Bron: refdag.nl |
